📜 කපිල මත්ස්යයා
කපිල නම් භික්ෂුවක් ධර්මයට අපහාස කළ නිසා රන්වන් පාට මාළුවෙක් වී උපන්නේය. නමුත් කටින් දුගඳ හමයි. තණ්හාව සහ මානය නිසා ඔහු සසරේ දුක් විඳින අයුරු බුදුරදුන් වදාළ සේක.
ඩිජිටල් පුස්තකාලය
මනුජස්ස පමත්තචාරිනෝ - තණ්හා වඩ්ඪති මාලුවා විය
සෝ ප්ලවති හුරා හුරං - ඵලමිච්ඡංව වනස්මි වානරෝ
පමා වෙලා ඉන්න කෙනාගේ තණ්හාව මාලුවා වැලක් වගේ වැඩෙනවා. එයා වඳුරෙක් පලතුරු හොය හොය පනිනවා වගේ ආත්මෙන් ආත්මෙට පනිනවා.
යං ඒසා සහතී ජම්මී - තණ්හා ලෝකේ විසත්තිකා
සෝකා තස්ස පවඩ්ඪන්ති - අභිවඩ්ඪංව බීරණං
කාට හරි මේ තණ්හාව ඇති වුනොත්, වැස්සට තණකොළ වැඩෙනවා වගේ එයාගේ ශෝකය වැඩෙනවා.
යෝ චේතං සහතී ජම්මිං - තණ්හං ලෝකේ දුරච්චයං
සෝකා තම්හා පපතන්ති - උදබින්දුව පොක්ඛරා
යමෙක් මේ තණ්හාව යටපත් කරගත්තොත්, නෙලුම් කොළෙන් වතුර බේරෙනවා වගේ ශෝකය එයාගෙන් අයින් වෙනවා.
තං වෝ වදාමි භද්දං වෝ - යාවන්තෙත්ථ සමාගතා
දුම්මථ තණ්හාය මූලං - උසීරත්ථෝව බීරණං
මම ඔබට යහපත් දෙයක් කියන්නම්. සුවඳ මුල් හොයන කෙනා තණකොළ ගලවනවා වගේ, තණ්හාව මුලින්ම උදුරලා දාන්න.
යථාපි මූලේ අනුපද්දවේ දළ්හේ - ඡින්නෝපි රුක්ඛෝ පුනරේව රූහති
ඒවම්පි තණ්හානුසයේ අනූහතේ - නිබ්බත්තතී දුක්ඛමිදං පුනප්පුනං
ගහක් කැපුවට මුල තියෙනවා නම් ඒක ආයේ දළු දානවා. ඒ වගේ තණ්හාව මුලින්ම ගැලෙව්වේ නැත්නම් මේ දුක (ඉපදීම) ආයේ ආයේ එනවා.
යස්ස ඡත්තිංසතී සෝතා - මනාපස්සවනා භුසා
වාහා වහන්ති දුද්දිට්ඨිං - සංකප්පා රාගනිස්සිතා
තණ්හාවේ පාරවල් 36 ක් තියෙනවා. රාගය පස්සේ යන අයට වැරදි දැක්ම ඇති වෙනවා.
සවන්ති සබ්බධී සෝතා - ලතා උප්පජ්ජ තිට්ඨති
තඤ්ච දිස්වා ලතං ජාතං - මූලං පඤ්ඤාය ඡින්දථ
තණ්හාව හැම තැනම ගලනවා. ඒ වැල (ලතාව) දැක්කම නුවණින් ඒකේ මුල කපලා දාන්න.
සරිතානි සිනේහිතානි ච - සෝමනස්සානි භවන්ති ජන්තුනෝ
තේ සාතසිතා සුඛේසිනෝ - තේ වේ ජාතිජරූපගා නරා
සැප හොය හොය, ආසාව පස්සේ යන අය ආයේ ආයේ ඉපදෙනවා, ජරාවට පත් වෙනවා.
තසිණාය පුරක්ඛිතා පජා - පරිසප්පන්ති සසෝව බාධිතෝ
සංයෝජනසංගසත්තා - දුක්ඛමුපෙන්ති පුනප්පුනං චිරාය
තණ්හාවෙන් වෙලුණ මිනිස්සු, උගුලට අහුවුන හාවෙක් වගේ දඟලනවා. එයාලා ගොඩක් කල් දුක් විඳිනවා.
තසිණාය පුරක්ඛිතා පජා - පරිසප්පන්ති සසෝව බාධිතෝ
තස්මා තසිණං විනෝදයේ - භික්ඛු ආකංඛී විරාගමත්තනෝ
ඒ නිසා නිවන කැමති භික්ෂුව තණ්හාව දුරු කරන්න ඕනේ.
යෝ නිබ්බනථෝ වනාධිමුත්තෝ - වනමුත්තෝ වනමේව ධාවති
තං පුග්ගලමේව පස්සථ - මුත්තෝ බන්ධනමේව ධාවති
කැලෙන් (ගිහි ගෙයින්) නිදහස් වෙලා, ආයේ කැලේටම දුවන කෙනා දිහා බලන්න. එයා නිදහස් වෙලා ආයේ බැම්මකටම අහුවෙනවා.
න තං දළ්හං බන්ධනමාහු ධීරා - යදායසං දාරුජං බබ්බජඤ්ච
සාරත්ත රත්තා මණිකුණ්ඩලේසු - පුත්තේසු දාරේසු ච යා අපේක්ඛා
යකඩ, ලී, තණකොළ වලින් හදපු බැමි හයිය නෑ. ඒත් දරුවෝ, බිරින්දෑවරු, රත්තරන් බඩු ගැන තියෙන ආසාව තමයි හයියම බැම්ම.
ඒතං දළ්හං බන්ධනමාහු ධීරා - ඕහාරිනං සිථිලං දුප්පමුඤ්චං
ඒතම්පි ඡෙත්වාන පරිබ්බජන්ති - අනපේක්ඛිනෝ කාමසුඛං පහාය
මේ බැම්ම බුරුල් වගේ පෙනුනට කඩන්න හරි අමාරුයි. නුවණැත්තෝ මේ බැම්ම කපලා දාලා, කාම සැප අතහැරලා මහණ වෙනවා.
යේ රාගරත්තානුපතන්ති සෝතං - සයංකතං මක්කටකෝව ජාලං
ඒතම්පි ඡෙත්වාන වජන්ති ධීරා - අනපේක්ඛිනෝ සබ්බදුක්ඛං පහාය
මකුළුවා තමන් හදපු දැලේම පැටලෙනවා වගේ, රාගයෙන් මත් වුන අය තමන්ගේ තණ්හාවෙම පැටලෙනවා. නුවණැත්තෝ ඒක කඩලා යනවා.
මුඤ්ච පුරේ මුඤ්ච පච්ඡතෝ - මජ්ඣේ මුඤ්ච භවස්ස පාරගූ
සබ්බත්ථ විමුත්තමානසෝ - න පුන ජාතිජරං උපේහිසි
අතීතය අතහරින්න. අනාගතය අතහරින්න. වර්තමානය අතහරින්න. හැම දෙයක්ම අතහැරියම ආයේ ඉපදීමක් නෑ.
විතක්කපමථිතස්ස ජන්තුනෝ - තිබ්බරාගස්ස සුභානුපස්සිනෝ
භිය්යෝ තණ්හා පවඩ්ඪති - ඒස ඛෝ දළ්හං කරෝති බන්ධනං
නිතරම කාමය ගැන හිතන, රාගය වැඩි, ලස්සන හොයන කෙනාගේ තණ්හාව වැඩි වෙනවා. එයා බැම්ම තද කරගන්නවා.
විතක්කූපසමේ ච යෝ රතෝ - අසුභං භාවයතී සදා සතෝ
ඒස ඛෝ ව්යන්තිකාහිති - ඒසච්ඡෙච්ඡති මාරබන්ධනං
සිත සංසුන් කරගන්න කැමති, අසුභය වඩන, සිහියෙන් ඉන්න කෙනා මාර බැම්ම කපලා දානවා.
නිට්ඨංගතෝ අසන්තෝසී - වීතතණ්හෝ අනංගණෝ
අච්ඡිද්ද භවසල්ලාලි - අන්තිමෝයං සමුස්සයෝ
නිවනට ගිය, බිය නැති, තණ්හාව නැති කෙනා (සසර) කටු කඩලා දැම්මා. මේ එයාගේ අන්තිම ශරීරය.
වීතතණ්හෝ අනාදානෝ - නිරුත්තිපදකෝවිදෝ
අක්ඛරානං සන්නිපාතං - ජඤ්ඤා පුබ්බාපරානි ච
ස වේ අන්තිමසාරීරෝ - මහාපඤ්ඤෝ මහාපුරිසෝති වුච්චති
තණ්හාව නැති, උපාදාන නැති, ධර්මය හොඳින් දන්නා, මහා ප්රඥාවන්තයාට තමයි මහා පුරුෂයා කියන්නේ. මේ එයාගේ අන්තිම ශරීරය.
සබ්බාභිභූ සබ්බවිදූහමස්මි - සබ්බේසු ධම්මේසු අනූපලිත්තෝ
සබ්බඤ්ජහෝ තණ්හක්ඛයේ විමුත්තෝ - සයං අභිඤ්ඤාය කමුද්දිසෙය්යං
මම හැම දෙයක්ම දිනුවා. හැම දෙයක්ම දන්නවා. මම කිසි දෙයක ඇලෙන්නේ නෑ. මම තණ්හාව නැති කළා. මම කාට ගුරුවරයා කියන්නද? (මට ගුරුවරයෙක් නෑ).
සබ්බදානං ධම්මදානං ජිනාති - සබ්බරසං ධම්මරසෝ ජිනාති
සබ්බරතිං ධම්මරතී ජිනාති - තණ්හක්ඛයෝ සබ්බදුක්ඛං ජිනාති
හැම දානයකටම වඩා ධර්ම දානය උතුම්. හැම රසයකටම වඩා ධර්ම රසය උතුම්. හැම ඇල්මකටම වඩා ධර්මයේ ඇලීම උතුම්. තණ්හාව නැති කිරීම හැම දුකක්ම දිනනවා.
හනන්ති භෝගා දුම්මේධං - නෝ ච පාරගවේසිනෝ
භෝගතණ්හාය දුම්මේධෝ - හන්ති අඤ්ඤේව අත්තනං
භෝග සම්පත් නිසා මෝඩයා විනාශ වෙනවා. භෝග තණ්හාව නිසා එයා අනුන්ව විනාශ කරනවා වගේ තමන්වම විනාශ කරගන්නවා.
තිණදෝසානි ඛෙත්තානි - රාගදෝසා අයං පජා
තස්මා හි වීතරාගේසු - දින්නං හෝති මහප්ඵලං
කුඹුරුවලට වල් පැල දෝෂයක්. මිනිස්සුන්ට රාගය දෝෂයක්. ඒ නිසා රාගය නැති අයට දෙන දානය මහත් ඵලයි.
තිණදෝසානි ඛෙත්තානි - දෝසදෝසා අයං පජා
තස්මා හි වීතදෝසේසු - දින්නං හෝති මහප්ඵලං
මිනිස්සුන්ට ද්වේෂය දෝෂයක්. ඒ නිසා ද්වේෂය නැති අයට දෙන දානය මහත් ඵලයි.
තිණදෝසානි ඛෙත්තානි - මෝහදෝසා අයං පජා
තස්මා හි වීතමෝහේසු - දින්නං හෝති මහප්ඵලං
මිනිස්සුන්ට මෝහය දෝෂයක්. ඒ නිසා මෝහය නැති අයට දෙන දානය මහත් ඵලයි.
තිණදෝසානි ඛෙත්තානි - ඉච්ඡාදෝසා අයං පජා
තස්මා හි විගතච්ඡේසු - දින්නං හෝති මහප්ඵලං
මිනිස්සුන්ට ආශාව දෝෂයක්. ඒ නිසා ආශාව නැති අයට දෙන දානය මහත් ඵලයි.